Sok owocowy nie jest wcale taki zdrowy, ponieważ jest źródłem łatwo przyswajalnej fruktozy.
Fruktoza, nazywana też „cukrem owocowym”, naturalnie występuje w owocach i miodzie. Niestety obecnie jest wykorzystywana w przemyśle spożywczym jako główny składnik syropu glokozowo – fruktozowego i stosowana masowo w wielu produktach, takich jak ciastka, batoniki, cukierki, desery, przetwory, sosy, gotowe dania. Najwięcej fruktozy spożywamy niestety wraz z napojami oraz sokami owocowymi. Biorąc pod uwagę fakt, że już co czwarte dziecko ma nadwagę lub otyłość, należy głośno mówić o tym, że spożywanie napojów, w tym również naturalnych soków owocowych, zwiększa ryzyko chorób metabolicznych związanych z nadmierną tkanką tłuszczową. Tym bardziej, że młodzi ludzie wypijają dużo większe ilości napojów słodkich (w tym soków, napojów gazowanych, wód smakowych, napojów izotonicznych, energetyków czy też obecnie coraz popularniejszych napojów bezalkoholowych).
Jak organizm metabolizuje fruktozę?
Fruktoza jest wchłaniana w jelicie cienkim, następnie jest transportowana do wątroby. Tam podlega wielu przemianom enzymatycznym, a na końcu jej część zostaje przekształcona do trójglicerydów. Co ważne, fruktoza omija kluczowe mechanizmy regulacyjne, występujące w metabolizmie glukozy. Oznacza to, że jej nadmiar szybciej prowadzi do odkładania tłuszczu w wątrobie. Ponadto nadmierne spożycie fruktozy może prowadzić do zmian w mikrobiocie jelitowej, które dodatkowo stymulują rozwój stłuszczenia wątroby. Co więcej, fruktoza osłabia szczelność jelit, a do krwi przedostają się endotoksyny. To uruchamia kaskadę zapalną i dodatkowo nasila stłuszczenie wątroby.
Jakie choroby mogę wynikać z nadmiernego spożycia fruktozy?
Regularne picie napojów słodzonych i jedzenie produktów bogatych w fruktozę wiąże się z szeregiem problemów metabolicznych, takich jak:
- Stłuszczenie wątroby (NAFLD, NASH) – fruktoza nasila syntezę tłuszczów i sprzyja stanom zapalnym wątroby.
- Dysbioza jelitowa i nieszczelność bariery jelitowej – skutkuje to przedostawaniem się endotoksyn do krwi, pobudzając stan zapalny i uszkodzenia wątroby.
- Zespół metaboliczny i cukrzyca typu 2 – fruktoza może powodować insulinooporność i sprzyjać rozwojowi otyłości trzewnej.
- Choroby sercowo-naczyniowe – jej nadmiar podnosi stężenie triglicerydów, LDL oraz sprzyja nadciśnieniu i hiperurykemii (co zwiększa ryzyko dny moczanowej).
- Nowotwory – badania wskazują, że fruktoza może działać jak „paliwo” dla komórek nowotworowych, szczególnie w raku jelita grubego, wątroby i trzustki.
Podsumowanie
Fruktoza w małych ilościach – np. z owoców – nie stanowi zagrożenia dla zdrowia. Schrupanie jednego jabłka u zdrowej osoby będzie korzystne, szczególnie ze względu na zawarty w nim błonnik i witaminy. Problem pojawia się wtedy, gdy spożywamy fruktozę w nadmiarze z napojami gazowanymi, sokami owocowymi i słodyczami. Nadmierne spożycie fruktozy to nie tylko dodatkowe kalorie, ale przede wszystkim ryzyko stłuszczenia wątroby, chorób serca i nowotworów. Dlatego kluczowe znaczenie ma ograniczenie słodzonych produktów przemysłowych i wybieranie naturalnych źródeł cukru – owoców w umiarkowanych ilościach.